Tijd voor soevereiniteit
Van visie naar praktijk: TimeNL nu ook via glasvezel, onafhankelijk van satellieten
Bij SIDN Labs werken we continu aan de betrouwbaarheid van TimeNL, onze publieke tijdsynchronisatiedienst op basis van NTP en NTS. Een belangrijk onderdeel van onze visie is onze afhankelijkheid van Global Navigation Satellite Systems (GNSS), zoals GPS en Galileo, verminderen. Recent zetten we een flinke stap in die richting: we introduceerden 2 nieuwe TimeNL-servers die hun tijd rechtstreeks via een glasvezelnetwerk betrekken van de bron.
Waarom we verder kijken dan de satelliet
Tijdsynchronisatie is een fundamentele bouwsteen van het internet. Geen bijzaak, maar belangrijke infrastructuur. De meeste tijdservers ter wereld vertrouwen op GNSS-signalen, want een eigen atoomklok is lang niet voor iedereen weggelegd en GNSS-tijdsynchronisatie is op zich een aantrekkelijk, laagdrempelig alternatief.
Maar hoewel GNSS-signalen uiterst nauwkeurig zijn, zijn ze ook kwetsbaar. Denk aan atmosferische verstoringen, maar ook aan actieve dreigingen zoals jamming (het blokkeren van signalen) en spoofing (het verzenden van valse signalen). Voor een vitale infrastructuur is die afhankelijkheid een risico.
Al in april 2022 beschreven we daarom al onze robuustere opzet voor TimeNL, waarin we toelichten hoe we met een mix aan tijdbronnen dit risico hebben verkleind. Een jaar later, in april 2023, pleitten we in een vervolgartikel voor een nog betrouwbaarder internettijdinfrastructuur, onafhankelijk van satellietsystemen.
Een landgebonden, soeverein alternatief
We deden in dat artikel een oproep: bouw aan een tijdinfrastructuur, waarin tijd niet alleen “uit de lucht” komt, maar ook over land (terrestrisch), via glasvezel, rechtstreeks gekoppeld aan officieel herleidbare atoomklokken. In Nederland betekent dat concreet: koppelingen met bijvoorbeeld VSL in Delft, ons Nationaal Metrologisch Instituut.
Onze visie is geen academische exercitie gebleven. We bespraken (en bespreken) deze ideeën met diverse partijen, waaronder netwerkoperators, onderzoeksinstellingen en internetknooppunten. Eén van die partijen is de AMS‑IX.
AMS‑IX zet een zichtbare stap
Onlangs kondigde AMS‑IX de lancering aan van een satellietonafhankelijke tijdservice, gebaseerd op glasvezelkoppelingen met VSL. Hun Time‑as‑a‑Service‑aanpak brengt tijd betrouwbaar het netwerk in, precies op de plek waar digitale infrastructuren samenkomen, en vermindert de afhankelijkheid van externe satellietsystemen. Dat is een belangrijke stap, die precies past binnen de richting die wij eerder hebben geschetst. En voor ons een bevestiging dat de noodzaak van terrestrische, herleidbare tijd steeds breder wordt erkend.
Ook bij TimeNL: GNSS‑vrije tijdsynchronisatie
Minder zichtbaar, maar inhoudelijk langs dezelfde lijn, hebben we bij SIDN Labs zelf ook gewerkt aan een concrete invulling van deze visie. En we kunnen melden dat we vanuit onze locatie bij Nikhef in Amsterdam 2 nieuwe, experimentele NTP‑servers beschikbaar hebben:
ntppool3.time.nl ntppool4.time.nl
Deze servers zijn niet afhankelijk van GNSS. Ze zijn via het SURF Time & Frequency-netwerk gekoppeld aan de officiële atoomklokken van VSL in Delft en ontvangen hun tijdsignaal, UTC(VSL), volledig terrestrisch, over glasvezel. Beide publieke NTP-servers ondersteunen bovendien het Network Time Security (NTS) protocol, zodat niet alleen de nauwkeurigheid, maar ook de authenticiteit van het tijdsignaal kan worden gegarandeerd.
Deze servers zijn formeel nog in ‘pre-productie’, want we willen de opzet nog wat robuuster maken, zoals we dat met de bestaande servers ook hebben gedaan. Maar ze werken al wel en kunnen worden gebruikt voor experimenten en evaluaties.
Een gedeelde visie wordt werkelijkheid
Met deze stap laten we zien dat ons idee, een satellietonafhankelijke tijdinfrastructuur, op basis nationale tijdreferenties, niet langer toekomstmuziek is.
Met deze uitbreiding verhogen we de weerbaarheid van de Nederlandse internetinfrastructuur. Gebruikers van TimeNL kunnen nu profiteren van een tijdsignaal dat zijn oorsprong vindt op Nederlandse bodem en getransporteerd wordt via Nederlandse vezels.
Net zoals het internet zelf robuust is door redundantie en diversiteit, geldt dat ook voor tijdsynchronisatie. En hoewel dit dus geen pleidooi is om GNSS te vervangen, juichen we aanvullende alternatieven wel van harte toe. We dragen waar we kunnen graag aan bij dit ‘ecosysteem in ontwikkeling’. Meerdere organisaties in Nederland en Europa bewegen in dezelfde richting, elk met eigen implementaties maar een gedeelde onderliggende visie: tijd(synchronisatie) moet een first-class, veerkrachtig internetbouwblok zijn.
We nodigen iedereen uit om onze nieuwe servers te testen. Jouw feedback helpt ons om TimeNL verder te perfectioneren.
